Đây là câu hỏi phản ánh thực tế của không ít sinh viên sau khi tốt nghiệp được các chuyên gia nêu ra để tìm cách gỡ rối.

Tại Ngày hội Hướng nghiệp và Việc làm do Trường ĐH Thương mại tổ chức gần đây, ông Lê Anh Tuấn (chuyên gia hướng nghiệp - khởi nghiệp Thành đoàn Hà Nội, Chủ tịch Hướng nghiệp 360) cho biết, rất nhiều sinh viên học tập nỗ lực, có thành tích tốt nhưng khi ra trường lại lận đận trong công việc. 

“Lý do là có người thành tích tốt nhưng thái độ chưa khiêm nhường dẫn đến đánh mất cơ hội. Cũng có những bạn ngay từ khi học đã chọn sai lĩnh vực nên không phát huy được khả năng, nhưng lại không dám bỏ giữa chừng để chuyển hướng. Những bạn đó khi ra trường, nếu tiếp tục làm nhóm ngành nghề liên quan thì ngày càng thấy ‘sai’ hơn”, ông Tuấn nói.

Ông Lê Anh Tuấn (chuyên gia Hướng nghiệp - Khởi nghiệp Thành đoàn Hà Nội, Chủ tịch Hướng nghiệp 360) chia sẻ tại Ngày hội Hướng nghiệp và Việc làm do Trường ĐH Thương mại tổ chức. Ảnh: Thanh Hùng

Ông Tuấn cho rằng bản thân mình cũng là một “sản phẩm lỗi” của quá trình hướng nghiệp. Ông đã mất đến 15 năm mới tìm ra được hướng đi của cuộc đời với công việc giáo dục hướng nghiệp.

Theo ông Tuấn, doanh nghiệp tốt hay công việc “hot” không quan trọng bằng việc bản thân tân cử nhân có phù hợp và môi trường đó có giúp phát triển hay không. Vì vậy, sinh viên nên sớm trải nghiệm môi trường doanh nghiệp và thị trường lao động.

Bà Hạ Phan, nhà sáng lập Công ty tuyển dụng JobUp, cho rằng thay vì cố nghĩ làm sao để biết bản thân phù hợp với ngành nghề nào, các bạn trẻ có thể “thử” thông qua việc đăng ký thực tập sinh, song cần đặt mục tiêu cao về việc khám phá sự phù hợp của bản thân.

“Ở đó, chúng ta quan sát cách anh chị, đồng nghiệp tương lai làm việc: Họ làm gì trên máy tính, làm việc với đối tác ra sao, trao đổi những nội dung gì… Tôi từng quan sát rất kỹ những điều này. Khi được giao việc, các bạn cần tập trung thực hiện và luôn tự hỏi: Vì sao phải làm, công việc đó tạo ra giá trị gì?”, bà Hạ Phan lưu ý người trẻ nên thường xuyên đặt câu hỏi cho chính mình.

Bà cho rằng hiện có nhiều chương trình giúp sinh viên vừa học vừa trải nghiệm thực tế. “Chỉ khi bước chân vào môi trường doanh nghiệp, quan sát cách vận hành và chủ động khám phá, các em mới biết mình phù hợp với bộ phận hay công việc nào”, bà Hạ Phan nói, đồng thời khuyến nghị sinh viên có thể bắt đầu từ hè năm nhất.

Sinh viên tham gia Ngày hội Hướng nghiệp và Việc làm do Trường ĐH Thương mại tổ chức. Ảnh: Thanh Hùng

Theo bà Hạ Phan, sinh viên không cần làm CV quá cầu kỳ khi ứng tuyển thực tập. “CV quá trống thì đương nhiên bị loại, nhưng nếu đã tham gia nghiên cứu khoa học hay hoạt động phong trào, các em nên nêu rõ vai trò và kết quả cụ thể của mình", bà Hạ Phan nói.

Bà Hạ Phan cũng cho rằng ngay cả hoạt động tình nguyện cũng cần thể hiện điểm nổi bật, ví dụ đã vượt qua bao nhiêu ứng viên để được chọn, tham gia bao nhiêu chương trình, hỗ trợ được những đối tượng nào… Hay việc từng phụ trách một ban trong câu lạc bộ, dù nhỏ, cũng cho thấy các em đã cạnh tranh, được tin tưởng và có trách nhiệm.

“Nhiều bạn làm các công việc như rửa bát, phục vụ quán cà phê hay gấp quần áo nhưng lại ngại đưa vào CV. Thực ra, nhà tuyển dụng vẫn ghi nhận những phẩm chất phía sau các công việc đó. Dù mang tính tay chân, chúng thể hiện tinh thần, thái độ và sự nỗ lực. Chẳng hạn, một sinh viên tan ca lúc 23h, mỗi ngày đi làm cách chỗ trọ 15 km nhưng vẫn giữ GPA trên 3,2/4 có thể gây ấn tượng mạnh với nhà tuyển dụng. Vì vậy, hãy đưa những trải nghiệm này vào CV để cho thấy bạn chủ động, biết nắm bắt cơ hội và đã nỗ lực vượt lên”, bà Hạ Phan chia sẻ.

Với nhiều năm kinh nghiệm tuyển dụng, bà Hạ Phan cho rằng những yếu tố như chăm chỉ và khiêm tốn rất quan trọng với các tân cử nhân.

Bà Hạ Phan, nhà sáng lập và CEO của Công ty tuyển dụng JobUp, Doanh nghiệp xã hội HR Companion. Ảnh: Thanh Hùng

Ở góc nhìn khác, trước làn sóng chuyển đổi số và AI khiến thị trường lao động biến động nhanh, ông Tuấn cho rằng người trẻ cần hiểu đúng về những thay đổi của thị trường lao động, thay vì chỉ lo lắng.

Theo ông Tuấn, xã hội luôn vận động, không ai có thể đứng yên; đó là quy luật tất yếu. Trong dòng chảy này, có người theo kịp, nhưng cũng có người bị bỏ lại phía sau.

“AI sẽ thay thế những người không vượt trội hơn nó. Máy móc và công nghệ sẽ đảm nhận các công việc mà con người làm kém hiệu quả, đặc biệt là lao động giản đơn, lặp lại. Tuy nhiên, AI do con người tạo ra, nên chúng ta cần vượt lên để phát triển”, ông Tuấn nói.

Nguồn: Báo Vietnam.net