Những quy định mới trong quy chế tuyển sinh năm 2026 cùng quy trình tự động hóa của Bộ Giáo dục và Đào tạo đòi hỏi việc sắp xếp nguyện vọng xét tuyển đại học phải chính xác. Làm thế nào để quá trình xét tuyển đại học diễn ra an toàn và hạn chế tối đa các sai sót thao tác?

Học sinh tham gia tư vấn tuyển sinh, tìm hiểu phương thức xét tuyển đại học tại Trường Đại học Hà Nội. Ảnh: HANU

Áp lực tâm lý từ sự mơ hồ thông tin sau kỳ thi tốt nghiệp

Sau khi kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông kết thúc, nhiều thí sinh và phụ huynh gặp khó khăn trong việc đưa ra quyết định chọn ngành, chọn trường, xây dựng danh sách nguyện vọng xét tuyển đại học.

Áp lực lúc này không còn là việc làm bài thi như thế nào, mà đến từ yêu cầu phải hoàn thiện danh sách nguyện vọng trong thời gian quy định.

Nhiều học sinh hiện nay vẫn mơ hồ về tính chất của ngành học. Ví dụ, việc phân vân giữa ngành Truyền thông và Marketing do chưa hiểu rõ sự khác biệt trong khung chương trình đào tạo hay cơ hội việc làm thực tế là tình trạng rất phổ biến.

Đồng thời, phụ huynh cũng gặp khó khăn khi vừa phải tổng hợp thông tin về học phí, học bổng của các trường, vừa phải tìm hiểu các quy định khác nhau giữa các phương thức xét tuyển như học bạ, đánh giá năng lực hay xét tuyển kết hợp.

Chính sự thiếu hụt thông tin thực tế này đã tạo ra tâm lý chọn ngành theo cảm tính hoặc chạy theo xu hướng đám đông.

Nhiều thí sinh chọn một ngành học chỉ vì điểm chuẩn năm trước cao hoặc vì ngành đó đang được thảo luận nhiều trên mạng xã hội, bất chấp việc bản thân có phù hợp với năng lực và định hướng nghề nghiệp dài hạn hay không.

Những nhầm lẫn về thao tác trên hệ thống xét tuyển đại học chung

Bên cạnh yếu tố tâm lý, rủi ro về mặt thao tác kỹ thuật trên hệ thống là điều thí sinh bắt buộc phải nắm rõ trong mùa xét tuyển đại học năm nay.

Theo hướng dẫn từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, hệ thống hỗ trợ tuyển sinh tiếp tục thực hiện đơn giản hóa. Thí sinh chỉ đăng ký theo mã xét tuyển của ngành/chương trình đào tạo, bỏ qua việc chọn chi tiết phương thức hay tổ hợp xét tuyển.

Tuy nhiên, cải tiến này lại đòi hỏi thí sinh phải hiểu đúng nguyên tắc vận hành của hệ thống chung để sắp xếp các nguyện vọng xét tuyển đại học cho hợp lý.

Sai lầm lớn nhất mà nhiều thí sinh thường mắc phải là sự nhầm lẫn giữa hệ thống xét tuyển riêng của các trường và hệ thống xét tuyển chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Nguyên tắc cốt lõi của hệ thống - mỗi thí sinh chỉ trúng tuyển một nguyện vọng duy nhất. 

Hệ thống sẽ chạy phần mềm lọc ảo tự động từ trên xuống dưới theo thứ tự ưu tiên của thí sinh và dừng lại ngay khi thí sinh đủ điều kiện trúng tuyển ở nguyện vọng đó.

Do đó, nếu thí sinh đã đủ điều kiện trúng tuyển sớm ở một trường đại học bằng phương thức học bạ hoặc điểm đánh giá năng lực, nhưng lại không đặt nguyện vọng đó ở vị trí ưu tiên phù hợp trên hệ thống chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thí sinh vẫn hoàn toàn có thể bị trượt ngành học đó.

Ngược lại, nếu đặt một ngành bản thân không thực sự muốn học lên vị trí đầu tiên, hệ thống sẽ tự động công nhận và hủy bỏ toàn bộ các nguyện vọng xếp phía sau.

Kiểm soát rủi ro khi đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học

Để hạn chế tối đa các rủi ro và tối ưu hóa cơ hội trúng tuyển, việc phân loại và kiểm soát danh sách nguyện vọng có thể được thực hiện dựa trên các yếu tố:

Việc tham gia các ngày hội tư vấn, gặp gỡ trực tiếp các giảng viên và chuyên gia là cơ hội cần thiết để giải tỏa sự mơ hồ về chương trình đào tạo, phân biệt rõ các ngành học gần nhau trước khi đặt bút đăng ký.

Sắp xếp thứ tự ưu tiên theo nguyện vọng thực tế: Thí sinh phải đặt ngành học và ngôi trường mình mong muốn học nhất lên vị trí nguyện vọng 1, bất kể đó là phương thức xét tuyển nào.

Tiếp theo, danh sách các nguyện vọng phía dưới cần được chia rõ thành các nhóm: nhóm vừa sức với năng lực và nhóm an toàn (có điểm chuẩn các năm trước thấp hơn hẳn mức điểm của thí sinh) để phòng ngừa rủi ro.

Hoàn thiện chính xác các thao tác trên hệ thống chung: Quy chế cho phép thí sinh được điều chỉnh nguyện vọng không giới hạn số lần trong thời gian quy định.

Tuy nhiên, sau mỗi lần thay đổi, thí sinh bắt buộc phải thực hiện thao tác xác nhận lại trên hệ thống.

Đồng thời, việc hoàn thành nộp lệ phí xét tuyển đúng hạn và xác nhận nhập học trực tuyến sau khi có kết quả là những điều kiện pháp lý bắt buộc để được công nhận trúng tuyển chính thức.

Việc đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học năm 2026 không chỉ là một bước hoàn thiện hồ sơ thông thường, mà là quyết định ảnh hưởng trực tiếp đến lộ trình học tập của mỗi học sinh.

Để bảo đảm quyền lợi, thí sinh cần chủ động tiếp cận thông tin chính xác, dựa vào năng lực thực tế thay vì xu hướng số đông, đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về thao tác trên hệ thống xét tuyển đại học chung.

Nguồn: Công dân & khuyến học